Clickermethode

Bijna iedereen is wel eens naar een dolfinarium geweest of heeft minstens een dergelijke show op televisie gezien. De dolfijnen geven een prachtige show met hoge sprongen en buitelingen en onderdelen waarbij een groep de sprongen precies tegelijk uitvoert en de dieren grapjes uithalen met de trainer en het publiek. Is het u ook opgevallen hoeveel met hoeveel plezier de dieren dit doen.

dolfijn

Hoe worden deze kunstjes aangeleerd? Dolfijntrainers gebruiken meestal een fluitje, op deze methodiek is de clickertraining gebaseerd. De clickertraining wordt oa ook gebruikt om paarden, katten en zelfs vissen te trainen.

Een dolfijn kun je niet gelijk met iets lekkers belonen als hij iets goed doet, hij moet dan eerst weer bij de trainer komen om het lekkers op te halen. Hiermee mis je natuurlijk de timing van het juiste moment belonen. De beloning moet worden uitgesteld, maar niet het “markeren” van het gewenste gedrag. De clicker “markeert” het juiste moment en wil zeggen, kom nu je beloning maar halen voor het gedrag dat je op het moment van de “click” liet zien. De click betekend ook einde oefening. De clicker is een positieve versterker. Dieren leren van de gevolgen van hun acties. Als een dier iets doet dat wordt gevolgd door iets plezierigs, is de kans groot dat hij het weer doet. Dit noemen we operant conditioneren.

De clicker is een apparaatje dat een clickgeluid maakt als je erop drukt. Net zoals het kikkertje van vroeger. Door dit unieke geluid steeds te laten volgen door een beloning wordt het een geconditioneerde versterker. Het dier weet dat als hij dit geluid hoort er altijd een beloning volgt, ook als u per ongeluk of verkeerd clickt! Als u nu steeds op het moment dat de hond gaat zitten clickt en vervolgens beloont, leert hij dat gaan zitten leuke gevolgen heeft. Hij associeer het moment van de click met de beloning, niet het moment dat hij de daadwerkelijke beloning ( de primaire versterker ) krijgt.

Maar waarom dan een geconditioneerde beloner? Het nadeel van het direct toedienen van bijvoorbeeld een voertje, is dat je vaak te laat bent met belonen. De meeste beloningen zijn op een afstandje bovendien onbruikbaar. Een clicker geeft veel voordelen bij het juist timen van de beloning. Dit omdat het signaal zo kort en uniek is.  Dat is niet alleen voor de hond veel duidelijker, ook de baas merkt veel beter dan bij bijvoorbeeld stembeloning of hij te vroeg of te laat is. Bovendien is het apparaatje op ( gehoor ) afstand te gebruiken.

Shaping

Een belangrijk kenmerk van de clickertraining is het gebruik van “shaping”. Dat wil niets anders zeggen dan dat een gedrag in heel kleine stapjes wordt aangeleerd. Als het dier het gedrag, dankzij de versterking, duidelijk vaker gaat uitvoeren, wordt er vervolgens pas geclickt als het gedrag iets meer op de uiteindelijke oefening lijkt. De eisen worden steeds een beetje opgeschroefd. Traditionele hondentraining worden oefeningen ook wel in stapjes aangeleerd, maar bij shaping zijn de stapjes veel kleiner. Dat moet ook wel want het dier moet steeds zelf redelijk gemakkelijk kunnen bedenken wat de volgende stap inhoudt door te experimenteren. Je leert het snelst door eigen ondervinding. Als de stappen te groot zijn en het niet lukt wordt de training erf frustrerend voor hond en baas. Lukt het niet, ga dan een stapje terug. Zo zal een niet getrainde dolfijn niet spontaan door een hoepen op 3 meter hoogte springen. Een dolfijntrainer beloont de dolfijn als hij alleen al richting de hoepel zwemt. Wordt hij beloont zal hij het gedrag herhalen, maar de eisen worden langzaam opgeschroefd, hij moet steeds dichter bij de hoepel zwemmen voor hij wordt beloont. Dan moet hij erdoor zwemmen voor hij wordt beloont en pas dan gaat de hoepel steeds hoger.

Een andere eigenschap van de clickermethode is dat niet tegelijk met de oefening een commando wordt aangeleerd. Pas als hij de oefening beheerst wordt er een commando aan gekoppeld. Dit komt weer ten goede aan de vertrouwensband tussen hond en baas. Uw hond zal veel gemotiveerde zijn tijdens de training, hij kan iets verdienen wat hij graag wil hebben. U dwingt hem niet iets te doen, hierdoor zal hij ook geen weerstand krijgen.

Aanleren van de clicker

De hond moet natuurlijk eerst weten dat een click hem iets oplevert.
Dat is zo ongeveer het allergemakkelijkst maar tevens het allerbelangrijkste van deze manier van trainen. klikker
Om dit je hond ‘uit te leggen’, neem je de clicker in de hand en je clickt.
Meteen geef je de hond iets lekkers ( hele kleine stukjes gebruiken ).
Click-lekkers click-lekkers click-lekkers click-lekkers click-…….ff wachten,
als de hond dan kijkt: …..’Heee, waar blijft het lekkers??’……. lekkers geven.
Dit is het moment waarop de hond ‘t doorheeft en klaar is voor ‘het echte werk’.

Een pup is bij uitstek geschikt om te starten met clickertraining.
Pups zijn nog niet gewend aan commando’s en hebben een hoge mate van beweeglijkheid. Gaat je pup bijvoorbeeld uit zich zelf zitten: click-lekkers.
Pup weet niet wat ‘m overkomt en gaat nog eens zitten om te kijken wat er gebeurt, en ja hoor: click-lekkers!
Reken maar dat Pup dit gedrag blijft herhalen.
Omdat het hem iets lekkers oplevert….en een glimlachende baas,
die hem stiekem ‘zit’ aan het leren is.

http://www.youtube.com/watch?v=FL04DP8GnXQ    ( clickertraining doos )

Trainen met afleiding
Begin iedere nieuwe oefening op bekend terrein met zo min mogelijk afleiding ( bijvoorbeeld in je woonkamer ).
Als dat goed gaat, ga je langzaamaan de afleiding opbouwen, van andere kamer naar tuin, naar stoep, steeds iets verder van huis en steeds iets meer afleiding.
Niet onbelangrijk is het om je beloning ook aan te passen aan de afleiding.
Misschien dat je hond in de huiskamer bereid is te werken voor een droog brokje, maar als je gaat trainen met meer afleiding, is het verstandig om er ook een sterkere beloning tegenover te zetten.
Zo blijft je hond gemotiveerd!

Als de hond ook met afleiding de oefening uitvoert,
is dat het moment waarop je het woordje ‘zit’ gaat gebruiken terwijl de hond de zitbeweging uitvoert.
In de fase daarna click je alleen nog maar voor het uitvoeren van de zitbeweging op jouw commando.
En daarna is het afbouwen van de clicker aan de beurt.
Het is uiteraard niet de bedoeling dat je altijd met een clicker rond moet lopen.
Is een oefening helemaal klaar, dwz voert de hond je commando uit,
dan kan voor deze oefening de clicker de kast in.

Korte trainingen
Omdat deze manier van werken zo ontzettend leuk is en waanzinnig snel resultaat geeft, is de verleiding groot om maar door te blijven gaan met je hond.
Je zult echter aan je hond zien, dat het heel vermoeiend is.
Voor een hond kost een paar minuutjes clickertraining net zo veel energie
als een half uur naast de fiets lopen!
Hou de trainingen daarom kort, max. 5 minuutjes per keer.

Stop met de trainingssessie op het moment dat de hond een vooruitgang heeft geboekt, hoe klein die ook is.
Na deze stap in de goede richting krijgt de hond na zijn click een zgn ‘jackpot’.
Dat is een extra beloning; dwz een aantal kleine stukjes voer
of iets heel erg lekkers dan wel een favoriet speeltje dat je speciaal voor deze gelegenheid gebruikt.

Clickerspel
Om zelf eens te voelen hoe het werkt bij je hond, kun je thuis eens een persoon clickeren. Het “warm – koud” spel van vroeger.
Stuur iemand de kamer uit en spreek met de rest af, wat de persoon moet gaan doen, bijvoorbeeld: iemand een kus geven of iets pakken of ergens gaan zitten.
Gebruik je fantasie en je bent zeker van een leuk spelletje!

Als u nog nooit met de clicker hebt gewerkt, lijkt het misschien allemaal wel heel ingewikkeld.
In de praktijk valt dat gelukkig reuze mee. De meeste oefeningen kunt u gewoon over de dag verdeeld vanuit de luie stoel of tijdens wandelingen doen.